Thứ Ba, 22 tháng 7, 2014


Khi thực hiện dự án cho khách hàng, tôi luôn hướng đến sự hài lòng của khách hàng về chất lượng của bản dịch. Tôi luôn đánh giá cao kiến thức và kinh nghiệm của khách hàng, bất cứ sai sót nào trong bản dịch cũng có thể làm cho khách hàng đánh giá thấp chất lượng của bản dịch. Vậy  tôi làm sao tạo ra một bản dịch chất lượng?

Trước khi nhận dự án, tôi làm việc với khách hàng để biết được yêu cầu của họ đối với bản dịch, nắm được ngữ cảnh của bản gốc, mục đích của bản dịch và đối tượng đọc bản dịch. Sau đó, tôi đọc tài liệu chuyên môn liên quan đến dự án để làm mới và mở rộng thêm kiến thức. Điều này giúp tôi sử dụng thuật ngữ chuyên môn chính xác liên qua đến đối tượng của văn bản.

Tôi có một số nguồn cung cấp các thuật ngữ để tạo điều kiện dễ dàng cho quá trình dịch thuật cũng như sử dụng nhất quán thuật ngữ chuyên môn trong toàn bộ dự án. Các nguồn này chủ yếu là sách liên quan đến đối tượng của văn bản và từ điển. Ví dụ, khi dịch báo cáo tài chính, tôi đọc các cuốn sách liên quan đến báo cáo tài chính để tìm thuật ngữ chuyên môn, dịch điều lệ công ty thì tôi đọc luật doanh nghiệp, dịch tài liệu liên quan đến thương mại quốc tế thì tôi đọc các sách liên quan đến thương mại quốc tế,... 

Sau khi đọc và nắm được ý chính của bản gốc, và có được thuật ngữ chuyên môn, tôi tiến hành dịch. Trong quá trình dịch, điều quan trọng nhất là phải chuyển được nghĩa của bản gốc sang bản dịch. Do đó, tôi không sử dụng phương pháp dịch từ theo từ mà tôi dùng phương pháp dịch ý theo ý. Điều này giúp tôi giữ được nghĩa của bản gốc. Khi bản dịch hoàn thành, tôi đọc kỹ và kiểm tra lại trước khi giao cho khách hàng.

Nhờ đó, bản dịch của tôi luôn làm cho khách hàng hài lòng và tôi lại được lựa chọn để thực hiện dự án tiếp theo cho họ.



Thứ Sáu, 11 tháng 7, 2014


Khi làm công việc dịch thuật, hầu như hằng ngày mình sử dụng từ điển. Tuy nhiên, mình không chỉ đơn thuần là tra từ trong từ điển song ngữ rồi viết ngay ra nghĩa giải thích của từ trong từ điển. Dịch thuật không chỉ đơn giản là tìm nghĩa tương đương của một từ mà người dịch phải hiểu được ngữ cảnh và lựa chọn dịch như thế nào cho tốt nhất. Vì thế, người ta sử dụng người dịch thực tế mà không sử dụng máy móc.

Công cụ để hỗ trợ người dịch là từ điển. Từ điển đơn ngữ hữu ích hơn từ điển song ngữ bởi vì từ điển đơn ngữ giải thích nghĩa của một từ hay cụm từ  bằng một ngôn ngữ, ngoài cho biết nghĩa tương đương của từ hay cụm từ, nó còn giúp cho người dịch biết được người bản xứ định nghĩa từ hay cụm từ đó như thế nào và họ sử dụng chúng trong trường hợp nào.

Người dịch nên nghiên cứu từ điển đơn ngữ trước để hiểu được từ hay cụm từ đó từ quan điểm của người bản xứ, sau đó quay lại từ điển đơn ngữ để lựa chọn nghĩa giải thích tốt nhất và phù hợp với ngữ cảnh. Là một người dịch thuật, công cụ tham khảo đầu tiên của mình là từ điển đơn ngữ, mình sử dụng nó khi mình có thắc mắt về một từ cụ thể, và bất cứ khi nào mình muốn học thêm về ngôn ngữ nguồn mà mình đang dịch. Mình xem từ điển đơn ngữ là một cuốn sách, mình đọc đi đọc lại nó nhiều lần nhưng lúc nào mình cũng thấy nó cho mình biết nhiều thông tin mới và hữu ích.

Thứ Sáu, 4 tháng 7, 2014

Mình phát hiện được một vấn đề thật thú vị là ngôn ngữ, văn hóa và dịch thuật có mối quan hệ mật thiết với nhau. Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp của con người nhưng không phải tất cả mọi người trên thế giới đều nói cùng một ngôn ngữ. Người ở vùng lãnh thổ khác nhau có văn hóa khác nhau hay nói cách khác họ có ngôn ngữ, phong tục, tập quán, lối sống khác nhau. Cho nên, để giao tiếp được với những người không cùng nền văn hóa nhau thì cần có sự tham gia của dịch thuật.


Dịch thuật đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các nền văn hóa khác nhau hay nói cách khác dịch thuật là phương tiện giao tiếp liên văn hóa. Dịch thuật gồm có biên dịch và phiên dịch. Biên dịch là chuyển nghĩa của văn bản bằng ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, còn phiên dịch là chuyển nghĩa của lời nói bằng ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác. 

Ngôn ngữ và văn hóa luôn đi song hành với nhau. Do đó, người dịch không chỉ thành thạo ít nhất hai ngôn ngữ (ngôn ngữ gốc như tiếng Anh và ngôn ngữ đích như tiếng Việt và ngược lại) mà còn phải hiểu văn hóa của những người sử dụng hai ngôn ngữ đó. Trong quá trình dịch, người dịch không chỉ chú tâm vào việc làm sao chuyển nghĩa của bản gốc sang nghĩa tương đương ở bản đích mà cố gắn tìm ra sự khác biệt giữa hai nền văn hóa đó.


Thứ Năm, 3 tháng 7, 2014



  Như bạn biết, loài người chúng ta thực chất là động vật xã hội cho nên chúng ta thường xuyên tương tác với môi trường. Trong quá trình tương tác với môi trường, chúng ta nảy sinh ra ý tưởng, suy nghĩ, tình cảm và chúng ta dùng ngôn ngữ là để diễn đạt ý tưởng, suy nghĩ và tình cảm đó. Ngôn ngữ được biểu thị thông qua lời nói, chữ viết, âm thanh hay cử chỉ của chúng ta, và ý nghĩa của ngôn ngữ tùy thuộc vào môi trường mà chúng ta tương tác hay nói cách khác ý nghĩa của ngôn ngữ tùy thuộc vào ngữ cảnh. 

Ngữ cảnh là tất cả những tình huống khác nhau liên quan đến giao tiếp bằng ngôn ngữ. Trong dịch thuật, ngữ cảnh đóng vai trò quan trọng bởi vì nó ảnh hưởng lên ý nghĩa của từ, cụm từ và câu được sử dụng. Bạn có thể hiểu rõ hơn vấn đề này thông qua các ví dụ sau đây:

1    1. Ngữ cảnh ảnh hưởng lên nghĩa của từ honor:

Honor documents of the exporter
Thanh toán bộ chứng từ của nhà xuất khẩu
Honor entrepreneurs who have contributed to development of the country.
Tôn vinh các doanh nhân đã đóng góp vào sự phát triển của đất nước.

2 2.  Ngữ cảnh ảnh hưởng lên nghĩa của cụm từ run into:

I run into you at this time, I am really lucky
Tôi tình cờ  gặp anh lúc này, tôi thật là may mắn
I will run into the bank immediately if I see a suspect as thief
Tôi sẽ chạy vào ngân hàng ngay nếu tối thấy một người đáng nghi ngờ là kẻ cướp.

3    3.  Ngữ cảnh ảnh hưởng lên nghĩa của câu I have climbed to a higher position

Thanks to creative ideas contributed to the company, I have climbed to a higher positionNhờ đóng góp cho công ty những ý tưởng sáng tạo mà tôi đã được thăng tiến.
I have not been scared of the height, so I have climbed to a higher position 
Tôi không sợ độ cao, vì thế tôi đã trèo lên cao hơn

Do đó, để tạo ra bản dịch được người đọc chấp nhận, công việc đầu tiên người dịch phải làm là phân tích bản gốc để biết được ngữ cảnh của nó, sau đó lựa chọn từ và cách diễn đạt phù hợp cho bản dịch.

Thứ Ba, 1 tháng 7, 2014


Trên thực tế, mỗi khi nhận một dự án dịch thuật, mình hỏi khách hàng yêu cầu của họ đối với bản dịch như thế nào.  Trên cơ sở yêu cầu của khách hàng, mình áp dụng kiến thức và kỹ năng để dịch dự án cho họ. Tuy nhiên, theo lý thuyết thì có tám phương pháp dịch thuật mà mình muốn chia sẻ cho các bạn tham khảo để nghiên cứu và hiểu thêm về dịch thật như sau:

1. Dịch từ đối từ (Word for word translation) là dịch trực tiếp từng từ từ ngôn ngữ gốc sang ngôn ngữ dịch, trật tự từ của ngôn ngữ gốc được giữ nguyên, từ được dịch theo nghĩa thông thường nhất, tách rời ngữ cảnh. Ví dụ:

Decisions to commence or terminate commercial development or marketing of any product, as defined in the shareholders Agreement.
 Quyết định - để -  bắt đầu - hay - chấm dứt - thương mại - phát triển -  hay - tiếp thị -  của - bất cứ - sản phẩm - như - được - xác định - trong - cổ đông - hợp đồng.